Etiket arşivi: Yılmaz Öztuna Kitapları

Yılmaz Öztuna Ali Paşa

5 Mart 1815 günü İstanbul’da dünyaya geldi. Gerçek ismi Mehmet Emin Ali Paşa’dır. Ali pşa Türk tarihi’nin yetiştirdiği en büyük devlet adamı ve diplomatlarındandır.
Kendisi 5 defa sadrazam (başbakan),8 defa hariciye nazırı 8dş işleri bakanı)olmuş bir osmanlı Türk devlet adamıdır 8,5 yıl sadrazam, 14,5 yıl hariciyenazırı ve buna benzer en yüksek görevlerde,Tanzimat Türkiye’sinde birinci planda rol oynamıştır. Tanzimatın lideri Mustafa Reşit Paşadan sonra, Tanzimat döneminin ikinci büyüğü sayılmıştır.Fuat Paşa ile beraber osmanlı imparatorluğuna parlak bir devir yaşatmışlardır.
Ali Paşanın babası (Ali Rıza Ağa) kapıcılık yaparak geçimini sağlamaktadır. Annesinin ismi bilinmemektedir. Ali paşa çok zeki ve çalışkandı, kendisi kısa zamanda Fransızcayı en iyi şekilde öğrenmiştir. ( O zamanda devletin üst kademelerine yükselmek için Fransızca bilmek şarttı, zira dış yazışmalarda Fransızca yapılmaktadır) Kısa zamanda devletin üst basamaklarına yükselmiştir.
Ali Paşa 2.hariciye hazırlığına yükseldiğinde Mülteciler ve Fransa’da patlak veren ve tüm Avrupayı saran ihtilallerle karşı karşıya kalmıştır. Fransa’da meydana gelen bu ihtilal kısa zamanda Osmanlının bir eyaleti olan Romanya’ya sıçradı. Bu durumda Ali Paşa’nın en yakın arkadaşı Fuat Efendi, komiser olarak Bükreş’e gidip duruma hakim oldu. Daha sonra Ali Paşa Baltalimanı antlaşmasını imzalayarak Romanya meselesini halletti.
Sultan Abdülmecit Ali Paşa’yı sadrazam olarak atadığında kendisi 37,5 Yaşında idi ve o tarihe kadar 40 yaşın altında kimse sadrazam olamamıştı. Lakin Ali Paşa’nın hocası Reşit Paşa’nın üzerine sadrazam olmak istemiyordu. Ancak Padişahın ısrarı üzerine sadrazamlığı kabul etmiştir. O yıllarda büyük devletlerin (İngiltere, Fransa, Rusya) birbirleriyle çekişmelerinden Reşit paşa yararlanarak Kırım harbini başlatmıştır. Kendisi büyük bir diplomasi ustalığı kullanarak büyük devletleri Rusya karşısında kendi yanına çekerek Kırım harbini kazanmıştır. Kırım savaşına son veren Paris’deki Sulh konferansıdır. Kendisi ölene kadar pek çok başarıya imza atmıştır. Girid, Mısır, Romanya, Yunan, sorunları gibi
Kendisinin Aldığı bazı Görevler:
Londra büyük elçiliği maslahat-güzarı 7.1839
Divanı hümayun tarcamani 2.10.1839
Tanzimatın ilanı 2.11.1839
Londra büyük elçisi 20.12.1841 (Yaşı 27)
Ula Rütbesi (Korgenerale eşit) 28.10.1845
Hariciyye nezareti müsteşarı 16.12.1845
Bala Rütbesi (Or Generale Eşit) 28.09.1846
Vezir Rütbesi (Maraşale Eşit) 06.01.1848 (Yaş 33)
Sadaret Rütbesi (Mareşallik üstü) 06.08.1852
Sadrazam (İmparatorluk Başbakanı) 06.08.1852 ( Yaş 38)
Asvrupaya giden sultan aziz için saltanat gibi yukarı’da belirtildiği gibi kendisi en önemli devlet görevlerini yürüten uzun yıllar iktidarda kalan danıştay, Yargıtay, Sayıştay gibi müesseseleri bu günkü şekilleriyle kuran büyük bir devletr adamıdır.
Ali Paşa’dan sonra Osmanlı devleti o çapta bir devlet adamı görmedi
Ali Paşa’nın oğullarından Ali fuat beyin Babasının yerini tutması bekleniyordu ama genç yaşında 48 yaşında ölmüştür. Ali Paşa ülke içerisinde kazandığı başarılarını ülke dışında ‘da gösterdiğinden diğer büyük devletlerin liderliğinin takdirini kazanmıştır. Örneğin üçüncü Napolean şöyle demiştir. “Ali Paşa gibi bir hariciye nazırı bulsaydım demiştir.”
Ali Paşa öldüğünde (1871 ) yazı takımı. İlk Almanya İmparatoru Birinci Wilhelm müzesine konmak üzere 300 altına şensöyle Prens Bismerck’a satın aldırttı ( Şimdi Berlin Müzesinde)
Ali Paşa 1871’de öldüğünde sadrazam ve hariciye nazarı idi. Ölümünden sonra hiç kimse yerini dolduramadı. Ölümünden sonra Kendisini hiç sevmeyen Mısır valisi Hıdiv İsmail Paşa sevincinden 1000 Altın bahşiş vermiştir. Ali Paşa’nın ölümünden sonra yeri doldurulamamış ve İstanbul’da zayıf hükümetler kurulmuştur. Kendisi Türk Ulusunun yetiştirdiği en büyük devlet adamlarındandı.