Etiket arşivi: Gölgedekiler

Can Dündar Gölgedekiler

Anadolu da isyanı ateşleyen komutanlar için idam fermanı çıktığında bir karar için Mustafa Kemal’in annesi ve kız kardeşi kadar gözyaşı döken biri daha vardı. Fikriye adındaki bu genç kız Mustafa Kemal’i Ankara da son derece zor geçen günlerinde, yerel ayaklanmalarla mecliste muhalefetle ve cephede uğraşırken hasta düştüğü Ankara garındaki istasyon binasındaki karargahında hep yanındaydı Ankara bu genç kadının peçesiz narin vücuduna çabuk alışmıştı. Çankaya taraflarındaki bağ evine taşınmıştı Mustafa Kemal. ileride başkanlık konutu olacak olan bu evin ilk sahibesi için belki de sonun başlangıcıydı. Ankara’nın kışına dayanamamıştı Fikriye. Tedavi olması gerekiyordu.
O sırada Mustafa Kemal son taarruza ve zafere hazırlanıyordu. Gazi Mustafa Kemal 10 Eylül 1922’de İzmir’e girdiğinde yaşamını değiştirecek insan orada karşısına çıktı. Karargahını Uşakizade’lerin konağına taşındığında Mustafa Kemal kültürlü zeki kendine güvenen mor çarşaflı peçesiz kahverengi gözlü genç kızda aradığı yeni Türk kadınını buluyordu. Mustafa Kemal Ankara dönüşünde rahatsızlığı olan Fikriye’yi tedavi için yurt dışına senatoryuma gönderdi.
Münihteki sanatoryumda gazeteleri görünce beyninden vurulmuşa dönen Fikriye hemen Ankara’ya döndü. Kendi elleri ile dayayıp döşediği Çankaya Köşkünde artık bir yabancıydı, hastaydı ve yenilmişti. Yine bir gün evine gider gibi gitmişti köşke ama bu kez kapılar açılmadı. Köşk kapısında bekleyen faytona binip Çankaya’dan uzaklaşırken yaşamla bağlarının birer, birer koptuğunu hisseder dönüp son kez Çankaya köşküne bakar çantasında sakladığı sedef kakma saplı tabancasını çıkarır yüreğine sıkar. Bir devrime tanıklık ettiği o dönem elleri ile kurduğu bu köşk ve uğruna ölümü göze aldığı adam birer acı hatıradır artık…
2 ) KURBAN – BİR İNSAN , BİR İSYAN
1930 Türkiye‘sinde yoksulluk ağır vergiler ve şok reformlarla içten içe kaynayan halkın nabzını tutacak tepkisini yönlendirecek ve memleketin bu görünümünü düzeltecek bir soluğa ihtiyaç vardı. Bu yeni soluk Mustafa Kemal’in girişimleri ile Fethi Bey tarafından serbest fırkanın kurulmasıyla alınmıştır. Kurulmasıyla birlikte Anadolu’yu etkisine alarak büyüyüp sert bir rüzgara dönüşmüştü. Düzenlenen ilk çok partili yerel seçimde aralarında Samsun ve Menemen’in de bulunduğu 31 beldede seçimi kazanmıştı. Serbest fırka birçok gerçeği gözler önüne sermişti.
Ege de aylardır biriken elektrik Menemen’de yıldırıma dönüştü, 23 Aralık Salı sabahı Giritli esrarkeş Mehmet ve beş arkadaşı tarafından başlatılan isyan kısa sürede büyümüştü. Bir manga askeriyle olay bölgesine gelen asteğmen Mustafa Fehmi KUBİLAY sahte mehdinin tüfeğinden çıkan bir kurşunla yaralanıp yere düştüğünde buna müdahale eden askerlerin tüfeklerinden çıkan manevra mermileri sahte mehdiye etki etmeyince isyancılar iyice çıldırdılar. Yaralı Kubilay’ın başını keserek Menemen’de dolaştırdılar.
Haber ulaştığında bölgede sıkı yönetim ilan edildi. Zafer ilk okulunda kurulan askeri mahkeme sonucunda 77 sanık hüküm giyerek 37 si idam edildi. Olaylar meclise geldiğinde yine faturayı serbest fırkaya ve Fethi Beye kesmek isteyenler oldu bu suçlamalar Fethi Beyi hasta düşürmeye yetti ve birkaç yıl sonrada Londra büyük elçiliğine atandı. Atatürk ölmeden İnönü Fethi Beyi Türkiye’ye davet etti. Atatürk’ten sonra kurulacak kabinede bakanlık önerdi ve adalet bakanı oldu. 1942 de ise sağlık nedeniyle siyasetten çekildi.
3) KIZIL TEPELİ KALPAK
Anadolu iç isyanlar ve işgallerin tezgahında yanarken 7 kasım 1917 sabahı Rusya da çarlık rejimi devrilerek dünyanın ilk Marksist rejiminin temelleri atılıyordu. Bir yanda Garp cephesinde Yunanlılar güneyde Ermeniler Kara denizde Pontus Rumların Çerkez, Gürcü, Abaza Beylerinin ayaklanmaları olurken diğer yanda Mustafa Kemal ve yanında bir avuç insan … Elde ne ordu vardı ne para ne asker nede silah. Bu çemberi yarmanın tek yolu Sovyetlerle anlaşmaktı . Mustafa Kemal Lenine yazdığı mektuplarla Bolşeviklerin nasıl emperyalist hükümetlere karşı savaşmışsa ülkesinin de emperyalist güçlerinin saf dışı bırakmak için para, silah, cephane ve bunlardan başka askeri teknik ve tıbbi malzeme birliklerimizin ihtiyacını karşılayacak gıda maddeleri sağlanmasını istemekteydi. Bolşevikler Mustafa Kemal’e kerhen destek vereceklerdi asıl beklenti Ankara rejiminin Bolşevikleşmesiydi. Mustafa Kemal işte tam o günler de bu düğümü çözmek için müthiş bir formül buldu
Bir kominist partisi kuracak ve o sırada Anadolu’da yavaş, yavaş yayılmaya başlayan Bolşevizim hareketini dizginleyecekti. En yakın dostlarına parti yönetimine getirerek gelişmeleri anında haber alacak ve resmi Türkiye Komünist Partisi kurulduktan sonra diğer Komünist örgütlenmeleri yasaklayarak bu alanda tam bir denetim kuracaktı. Ankara rejiminin ne yön alacağını gözleyen Moskova bu gelişmeler üzerine yardımlarını göndermeye başladı Türk resmi kayıtlarına göre o dönemde Sovyetlerden Anadolu’ya 40 bin tüfek, 50 bin sandık mermi, 66 top ve 150bine yakın top mermisi gönderildi. Bu kurtuluş savaşı boyunca alınan dış yardımın yüzde 83 üne eşitti savaşın en zor dönemi bu saye de aşılabildi.
4)GELİBOLU’NUN İKİ YAKASI
Sofya da ateşe militerken baş komutanlığa yazıyla baş vurarak savaş cephesinde bir göreve atanmak isteyen Mustafa Kemal artık Gelibolu’daki 19. uncu tümen komutanıydı.
18 Mart günü ittifak donanması Boğazlardan geçip İstanbul’a yol almak için Akdeniz’in o güne dek en büyük deniz kuvvetiyle ilerliyordu. Sabahın ilk pusu kalkarken tam 10 savaş gemisi ile boğaza girerken Türk tabyalarını şiddetle bombalamaya başlamıştı. Türk topçusunun yoğun ateşi sonucu denize doğru yağan gülleler ve Nusret mayın gemisinin mayınları sonucu dünyanı en güçlü donanması üç büyük gemisini Çanakkale Boğazının derinliklerine terk ederek geri çekilmek zorunda kaldı.
Çanakkale’yi denizden geçememişlerdi. Böylece Kara muharebeleri başladı Mustafa Kemal düşmanın Arıburnu’ndan saldıracağını düşünmesine rağmen boğazın savunmasını alan Alman Ordu komutanının yanlış hesabı yüzünden ağır kayıp verilmişti. Bunun üzerine bütün birliklerin komutasını alan Mustafa Kemal Çanakkale savaşının en kanlı saldırısını başlatıp Conkbayırını geri kazandı. O andan başlayarak tam 8.5 ay boyunca yaşamlarında daha önce hiç birbirini görmemiş 20 yaşlarındaki bir milyon genç birkaç bin metre karelik arazi üzerinde kıyasıya bir ölüm kalım savaşına giriştiler. Müttefikler boğazı geçemeyeceklerini anlayınca 1915 Aralığında gizlice çekip gittiler. Müttefikler Ruslarla buluşamayınca çarlık yıkıldı. Mustafa Kemal Çanakkale’de ateşlediği direniş ruhunu kısa zaman da ulusal bağımsızlık savaşına dönüştürdü.

5) SİNE – İ MİLLET
İstanbul işgal edilmişti Meclis-i Mebusan dağılıp Anadolu’da açıldığında sandık kurulabilen her sancaktan beşer kişi temsilen Ankara ya yollamıştı. Mustafa Kemal’e göre 1920 Ankara’sında çöle hayat verecek şey tam yetkili bir meclisti yasama yürütme ve yargı meclise toplanacak kendisi de o meclisin başkanı olarak bu harekete yön verecekti 23 nisan 1920de açılan meclisin oylarıyla Mustafa Kemal meclis ve hükümet başkanı seçildi. Ülkenin ilk anayasası İnönü zaferinden 10 gün sonra kabul edildi. 1921 temmuzunda Yunan taarruzu ile Türk ordusu Sakarya’nın doğusuna çekildiği sırada Mustafa Kemal 3 ay süre için meclisin sahip olduğu yetkilere bizzat üslenmek istemişti ve oy birliğiyle kabul edildi. Yunanlılara karşı Mustafa Kemal’in başkomutanlığında bir savaş yapıldı. Savaştan sonra Mustafa Kemal Gazi Ünvanını aldı 1922 sonuna kadar meclis bir yandan kendi içinde kıyasıya tartışırken bir yandan da Dumlupınar zaferinin kazanılması Türk ordularının İzmir’e girişi ve zafere ulaşması Mudanya ateşkes anlaşması saltanatın oy birliğiyle kaldırılması gibi önemli ve tarihi dönemeçleri yaşadı.