Etiket arşivi: Cengiz Aytmatov

Cengiz Aytmatov Beyaz Gemi

Ohio State University’de tarih profesörü olan Carter Vaughn Findley’in “Dünya Tarihinde Türkler” kitabını okurken Türki Cumhuriyetlerdeki Türk halklarından olan Kırgızların halk olduklarını ve bağımsızlıklarını hatırlamaları için Cengiz Aytmatov “ Beyaz Gemi” kitabının etkisi olduğunu yazmıştı. Bu kitabı bende bunun için merak edip okudum.

Romanın ana teması Geyik Ana efsanesinin etrafında dönüyor. Bu bir ulusun anıtı, yaşantının özü, felsefesi ve tarihi olabilir. Bütün bunlar fantastik bir hikaye şeklinde ifade ediliyor. Efsanede insanın iç dünyasına bir biçim verirken, kendini belirleyen doğayı anlatmaya çalışıyor ve kendisini doğanın bir parçası olarak görmesini sağlıyor. İnsanın, ilk kaynaklarından başlayan ve durmadan gelişen iyiliğe doğru akışı, doğaya akıllıca hakim olmak isteyişi, efsanede açıkca görülüyor. Burada insanla doğa arasında uygun bir bağın var olduğu ve geliştirlmesi gerektiği anlatılmaktadır.Geyik Ana efsanesi insanın zorbalık ve zulme karşı “korunma içgüdüsü” anlamına gelebilir.

Romanda ana kahraman çocuktur. Çocuk gözüyle bakılıp gelişmeler çocuk gözüyle düşünülmektedir. İyilik, kötülük, hayal, anne baba özlemi aynı soydan gelmek gibi duygular işlenmiştir.

Mümin Dede karakterinde hep iyilik, Orozkul karakterinde de hep kötülük teması işlenmiş ve normal hayatta karşılaşılabilecek karakterler olduğu için kabul görmüştür. Issık-Göl deki Beyaz Gemi Kırgızlar için bir umutta olabilir veya çocuğun babasının çalıştığını düşündüğü bir gemide olabilir. Ama normalde her zaman insanın içinde olması gereken bir hedefi işaret ettiği için bence önemlidir. İçerik olarak çok geniş işlediği için kitabın adı “Geyik Ana” olabilirdi. Fakat insanların içinde her zaman bir umut oluşturmak açısından “Beyaz Gemi “ olması isabet olmuştur.